Afera e madhe me patentë-shoferët e falsifikuar në Maqedoni nuk paraqet një rast klasik të prodhimit të dokumenteve të falsifikuara jashtë institucioneve, por një keqpërdorim kompleks që për vite me radhë është kryer drejtpërdrejt brenda sistemit elektronik të Ministrisë së Punëve të Brendshme.
Sipas gjetjeve të deritanishme të hetimit që po zhvillon Prokuroria Themelore Publike në Shkup kundër 27 personave për veprën penale të falsifikimit të dokumenteve, pjesa kryesore e skemës zhvillohej në Departamentin për Punë Administrative. Një zyrtare e punësuar, gjatë periudhës nga shtatori i vitit 2020 deri në gusht të vitit 2026, duke përdorur kodin e saj zyrtar, në mënyrë të kundërligjshme ndryshonte kërkesa të krijuara më parë, anulonte kërkesa ekzistuese dhe krijonte të reja, në të cilat vendoste kategori për të cilat aplikuesit nuk i plotësonin kushtet ligjore. Më pas, patentë-shoferët miratoheshin me përmbajtje të rreme.
Skema funksiononte përmes një rrjeti të organizuar, në të cilin katër të dyshuar vepronin si ndërmjetës, duke gjetur persona të interesuar dhe duke koordinuar procedurën drejtpërdrejt me zyrtaren në MPB. Sipas të dhënave zyrtare, në këtë mënyrë në mënyrë të kundërligjshme janë lëshuar patentë-shoferë për 21 persona, ndërsa disa prej përdoruesve më vonë i kanë përdorur këto dokumente në qarkullimin juridik sikur të ishin marrë në mënyrë të ligjshme.
Skandali merr përmasa edhe më serioze, pasi gjashtë persona me këto patentë-shoferë kanë kaluar kufirin shtetëror, ndërsa dy persona madje kanë arritur t’i përdorin ato për të marrë certifikata të kompetencës profesionale për shoferë në transportin ndërkombëtar të udhëtarëve dhe mallrave. Kjo ka nxitur edhe kontrolle të jashtëzakonshme inspektuese nga Ministria e Transportit.
Ky rast ngre pyetje serioze për mekanizmat e kontrollit dhe sigurinë e sistemeve digjitale në administratën shtetërore. Digjitalizimi duhet të mundësojë gjurmueshmëri të plotë të të gjitha ndryshimeve, por fakti që një kod zyrtar mund të ndryshonte të dhënat dhe të miratonte kategori për gati gjashtë vjet pa u zbuluar tregon për një dështim serioz sistemik.
Ndërsa Prokuroria e zgjeron hetimin për të verifikuar përfshirjen e mundshme edhe të personave të tjerë, testi i vërtetë për institucionet do të jetë të japin përgjigje se pse mekanizmat e brendshëm të alarmit nuk reaguan më herët dhe si të dhënat e rreme kaluan për vite me radhë nëpër procedurat zyrtare sikur të ishin plotësisht legjitime.
