Çmimet e naftës në Bashkimin Evropian i kanë tejkaluar çmimet e benzinës dhe kanë arritur një rekord prej 2.226 eurosh për litër, sipas të dhënave të fundit nga Komisioni Evropian. Ky është çmimi më i lartë që nga fillimi i statistikave në vitin 2005. Më 21 shtator, çmimi mesatar i ponderuar i naftës në BE arriti në 2.226 euro për litër, që është 13.4 centë më shumë se benzina Eurosuper 95. Kështu, mbushja e një rezervuari 50 litrash me naftë kushton mesatarisht rreth 111 euro. Pavarësisht çmimit rekord, nafta në bllokun evropian ende ka një barrë tatimore më të ulët se benzina.
Taksa mesatare për naftën është 0.861 euro për litër, ose 38.6 përqind e çmimit përfundimtar me pakicë. Për benzinën, taksa është 0.981 euro për litër, ose rreth 12 centë më shumë – shkruan Euronews. Një nga faktorët kryesorë për rritjen e ndjeshme të çmimeve është ndërprerja e rrjedhave të energjisë që lidhet me luftën në Lindjen e Mesme dhe kufizimet në transportin përmes Ngushticës së Hormuzit.
Çmimi mesatar i naftës në BE është rritur me rreth 40 përqind që nga fundi i shkurtit. Sipas vlerësimeve të ekspertëve në Bankën Qendrore Evropiane, marzhet e rafinimit kontribuan me rreth 0.41 euro për litër në çmimin e naftës në javën e tretë të shtatorit. Kjo përfaqëson rreth 19 përqind të shumës së paguar nga shoferët. Sipas analizës së BQE-së, një ulje e ndjeshme e çmimeve do të kërkonte përfundimin e luftës në Lindjen e Mesme, normalizimin e rrjedhës përmes Ngushticës së Hormuzit dhe një rifillim të aktivitetit global të rafinerisë.
Pse nafta ka një taksë më të ulët se benzina?
Edhe pse nafta tani është më e shtrenjtë në pompë, vendet evropiane ende e taksojnë atë më ulët mesatarisht. Taksa minimale e akcizës e përcaktuar nga rregullat e BE-së është 0.33 € për litër për naftën, krahasuar me 0.359 € për benzinën. Dallimi në trajtimin tatimor është justifikuar për vite me radhë nga nevoja për të mbështetur sektorin e transportit, bujqësinë dhe industri të tjera që mbështeten shumë në naftë. Komisioni Evropian propozoi një ndryshim në rregulla në vitin 2021 në mënyrë që taksimi i karburantit të bazohet më shumë në përmbajtjen e tyre energjitike, sesa vetëm në sasi. Kjo do të zvogëlonte avantazhin tatimor të naftës.
Por ndryshimi kërkon pëlqimin e të gjitha 27 shteteve anëtare. Barra tatimore mbi naftën formohet në dy faza. Së pari, llogaritet akciza – një shumë fikse për çdo litër. Në disa vende, shtohen taksa të tjera, siç është tarifa e karbonit. Pastaj, TVSH-ja llogaritet mbi të gjithë shumën, duke përfshirë akcizën. Në BE, normat variojnë nga 17 përqind në Luksemburg deri në 27 përqind në Hungari.
Kjo praktikisht do të thotë që një pjesë e taksës llogaritet edhe mbi taksën e llogaritur më parë.
Ndër vendet e BE-së, Greqia ka një akcizë prej 0.41 eurosh për litër dhe 24 përqind TVSH, dhe barra totale tatimore arrin në 0.855 euro për litër. Për benzinën, akciza është 0.70 euro, që do të thotë se nafta ka një avantazh tatimor prej 28.6 centësh për litër. Në Austri, taksa arrin në 0.897 euro për litër, ndërsa në Lituani është 0.945 euro.
Në Francë, barra tatimore është 1.005 euro për litër, dhe në Holandë është 1.006 euro. Është interesante se Holanda ka edhe çmimin më të lartë me pakicë të naftës në BE – 2.579 euro për litër.
Në Belgjikë, taksat arrijnë në 1.014 euro për litër, ndërsa në Gjermani ato arrijnë në 1.024 euro. Megjithatë, Gjermania ka ndërmarrë tashmë hapa për të ulur barrën mbi shoferët. Më 25 shtator, Bundestagu miratoi një ulje të taksës së energjisë për naftën me 14.04 cent për periudhën nga 1 tetori deri më 31 dhjetor, që, duke përfshirë TVSH-në, do të thoshte një ulje prej rreth 17 centësh për litër.
