Bllokada e Ngushticës së Hormuzit nga Irani po rrezikon të shkaktojë një tronditje të re në tregjet globale të ushqimit, pasi po ndërpritet transporti i lëndëve të para për prodhimin e plehrave.
Sipas analistëve, zinxhiri global i furnizimit me plehra mund të përballet me probleme serioze nëse kufizimet në këtë korridor strategjik detar vazhdojnë edhe për disa javë.
Kalimi nëpër Ngushticën e Hormuzit është reduktuar ndjeshëm që pas nisjes së operacioneve ushtarake të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit gjatë fundjavës së kaluar, shkruan The Guardian. Përmes kësaj rruge kalon mes një të katërtës dhe një të tretës së tregtisë globale të lëndëve të para për plehra, si dhe rreth një e pesta e naftës dhe gazit që transportohet me anije në botë.
Mbyllja de facto e ngushticës po ndikon veçanërisht në transportin e amoniakut dhe azotit, dy përbërës kryesorë të plehrave sintetike. Rreth gjysma e prodhimit global të ushqimit varet nga përdorimi i plehrave me bazë azoti dhe mungesa e tyre mund të ulë ndjeshëm prodhimin bujqësor.
Ekspertët paralajmërojnë se kjo mund të sjellë rritje të çmimeve për produkte të përditshme si buka, makaronat dhe patatet, ndërsa edhe ushqimi për kafshët mund të bëhet më i shtrenjtë. Gjiri Persik është shtëpia e disa prej fabrikave më të mëdha të plehrave në botë dhe një bllokim i zgjatur i transportit detar mund të rrisë ndjeshëm kostot e prodhimit.
Irani është eksportuesi i katërt më i madh në botë i uresë, plehu më i përdorur me bazë azoti, pas Rusisë, Egjiptit dhe Arabisë Saudite. Ndërkohë, çmimet e plehrave kanë filluar të rriten me shpejtësi. Çmimi i uresë egjiptiane është rritur me më shumë se 25%, duke arritur në rreth 625 dollarë për ton metrikë, nga rreth 484-490 dollarë vetëm një javë më parë.
Situata është përkeqësuar edhe nga ndërprerjet në prodhimin e energjisë në rajon. Katari ka mbyllur impiantin e tij më të madh të gazit pas një sulmi me dronë, ndërsa energjia përbën deri në 80% të kostos së prodhimit të plehrave të azotit.
Ekspertët paralajmërojnë se nëse kufizimet në Ngushticën e Hormuzit zgjasin më shumë se dy javë, pasojat për tregjet globale të ushqimit mund të jenë shumë më të rënda se kriza e çmimeve që pasoi pushtimin e Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.
